Arminius
Voor onderstaande neem ik geen verantwoordelijkheid, maar ik vond het wel een mooi verhaal.
"Sinterklaas"
Wie kent hem niet...
Tja Sinterklaas, hoe zit dat nu eigenlijk met die Sint?
Ik kan het simpel houden en zeggen dat Sinterklaas een bejaarde Spanjaard is met veel geld. Dat hij van januari tot november brieven leest en speelgoedwinkels afschuimt, en dat hij dan een retourtje Nederland/Belgie koopt om hier mooi weer te komen spelen op kosten van de staat. Ik kan u wijsmaken dat Sinterklaas nooit oud wordt en dat Piet zo zwart ziet omdat hij zich altijd door schoorstenen moet murwen. Uit mijn duim komt veel onzin en ik kunnen liegen dat het gedrukt staat, maar met het dreigende beeld van de zak van zwarte Piet in mijn achterhoofd lieg ik liever niet.
Herkomst
De eerbiedwaardige Spaanse kindervriend met de rode cape zoals we hem kennen, is eigenlijk een samensmelting van twee figuren: bisschop Nicolaas, en oppergod Wodan.
Wie kent niet Wodan, die met zijn achtbenige paard Sleipnir de lucht doorkliefde, bijgestaan door zijn slaafje Eckhard, twee raven, donder en bliksem en gevolgd door Oel? Voor hem bestond groot ontzag en een heilig geloof zoals dat van onszelf in onze kleuterjaren bestond voor Sint Nicolaas. Aan Wodan moest regelmatig en royaal geofferd worden. In de tijd dat Wodan het hier voor het zeggen had, hadden onze voorouders contact me de goden zoals dt verzorgd werd door de lokale geestelijke, de sjamaan. Per stam trad de sjamaan op en hij was het die het kostbare vuur beheerde. Hij fungeerde als intermediair tussen het gewone volk en de goden. Een van de belangrijkste taken van de sjamaan was om de mensen te leren over leven en dood, over de natuur, de vruchtbaarheid en uiteraard de voortplanting. Zijn lessen waren rituele vieringen met een feestelijk karakter. Bij zijn practicum verkleedde hij zich in dierenhuiden en droeg dan ook meestal een donker masker met hoorntjes. De (verklede) sjamaan tref je in vele culturen aan als Herne of als Pan. In afgelegen gebieden kom je zijn verschijning nog steeds tegen, zoals je hem ook aantreft in 'fossiele' gemeenschappen. Reeds duizenden jaren geleden is zijn beeltenis vereeuwigd in de bekende rotstekeningen in de Franse Dordogne, waar hij nog steeds te bewonderen is in vol dierenhuiden ornaat.
Hoezeer Bonifatius en Willibrord ook geprobeerd hebben om deze religieuze behoeften langs een ander kanaal te leiden, namelijk dat van het Vaticaan ofwel te kerstenen naar christelijke gebruiken, helemaal slagen deden ze niet. Bonifatius is uiteindelijk door de heidenen bij Dokkum vermoord.
De geestelijkheid die optrad in het spoor van B & W had in al haar slimheid door dat godenverering en heidense rituelen onmogelijk uitgeroeid konden worden. De bestaande feesten werden geannexeerd en van een stevige Christelijke saus voorzien. Bij het jaarlijkse midwinterritueel vieren we nu de geboorte van Jezus, compleet met heidense kerstboom. En de viering van de opstanding hebben ze over het lentefeest heen gelegd. Met eieren. Zo zijn onze verre voorouders ook 'beroofd' van Wodan, Oel, zijn zoon en van Herne, de gehoornde. Op hun feesten worden hun plaatsen nu ingenomen door Nicolaas en Pieter.
Wie is dan deze Nicolaas, die Wodans plaats zomaar heeft ingenomen? Laten we ons verdiepen in de historie en zien wat dat oplevert. Ergens op een plekje van de wereld, hoogstwaarschijnlijk in het Oost-Romeinse rijk is in de tweede helft van de derde eeuw (tussen het jaar 250 en 270) een jongetje geboren, uit zeer rijke ouders, dat getooid werd met de welluidende naam Nicolaas. Vanaf zijn geboorte is deze mens omgeven met wonderen, ja is daar zelfs veroorzaker van. We laten de volgende wonderlijke gebeurtenissen passeren:
Om te beginnen weigerde Nicolaas de borst van zijn moeder op de vastgestelde vastendagen. Ook schijnt hij, als pasgeborene, bij zijn eerste bad rechtop te zijn gaan staan, naar men zegt alsof hij God wilde danken. Op 19- jarige leeftijd werd Nicolaas tot priester gewijd. Hij zou, zoals het een goed en geestelijk Christen betaamt, toen een pelgrimstocht naar Jeruzalem maken. Deze reis vond, voor die tijd gebruikelijk, plaats per schip. Tijdens deze reis kreeg hij in een droom een visioen dat deze reis zou worden getroffen door een zeer hevig noodweer, maar dat allen behouden zouden blijven. En inderdaad, er stak een hevige storm op. Een van de matrozen klom in de mast om de stagen vast te maken. Hij viel uit de mast, en viel te pletter op het dek. Tijdens het noodweer was er uiteraard geen tijd om zich over de doden te bekommeren, want het was hard werken op zo'n boot en zeker tijdens noodweer. Toen de storm was gaan liggen en ieder de gelegenheid had om zich te bezinnen werd er gedankt voor het behoud van het schip. Er werd getreurd over de slechts een enkele dode. Echter, op het gebed van Pater Nicolaas stond de matroos op alsof er niets gebeurd was...
Ook heeft Nicolaas een reputatie als weldoener. Toen eens een tot bittere armoede vervallen edelman zijn drie dochters niet uit kon huwelijken omdat er geen bruidsschat aanwezig was, verscheen Nicolaas in beeld en heeft drie opvolgende dagen gouden munten bij de edelman naar binnen gegooid, welke terecht kwamen in de schoenen van zijn dochters zodat deze met een 'rijkelijke' bruidsschat in het huwelijk konden treden. Ook is er nog de legende over een herbergier die zo arm was dat hij zijn gasten geen vlees meer voor kon schotelen en zijn drie zonen niet meer te eten kon geven. Om te voorkomen dat de kinderen de hongerdood zouden sterven heeft de vader zijn zoontjes vermoord, toen Nicolaas hiervan hoorde heeft hij de kinderen weer tot leven gewekt en de vader financieele ondersteuning gegeven.
Toch was Nicolaas verre van een halfzachte knaap hoor. Hij kastijde soms heidenen net zolang tot ze bereidt waren het christelijke geloof te aanvaarden.
Pater Nicolaas werd tot bisschop gewijd, met als zetel Myra, gelegen in het huidige Turkije. Als bisschop maakte hij de concilie van Nicea mee, een belangrijke kerkvergadering. De daar aanwezige zeer eerwaarde concilliegangers werden geconfronteerd met ene Arius die daar opvattingen ventileerde die niet strookten met de ideologie van Nicolaas. Waar de eerbiedwaardige heren geduldig luisterden naar Arius, en hem netjes uit lieten praten, maakte zich van Nicolaas zo'n opwinding meester dat hij Arius ter plekke K.O. sloeg. Zoveel door heilige woede gevoed temperament werd door zijn college niet gewaardeerd en Nicolaas werd op staande voet afgezet als bisschop en belandde in de gevangenis, waar de de bewakers hem iedere dag op hun ronden zagen zitten, in vol bisschopsornaat (beetje rebelletje ofzo!).
U begrijpt het misschien al: op het concilie werd de leer van Arius afgewezen, werd vervolgens Nicolaas in ere hersteld en herkreeg hij zijn functie als bisschop. Hij overleed op 6 december 342 en werd door de kerk heilig verklaard. Nicolaas werd Sint (Saint) Nicolaas en zijn sterfdag werd voor de kerk een feestdag. De echte Sint Nicolaas komt dus niet uit Spanje, maar uit Turkije, Sint Nicolaas is wellicht nooit in Spanje geweest. Maar kruisvaarders brachten in de Middeleeuwen zijn gebeente in veiligheid in Bari (Italie), en bouwden daar een Sint Nicolaaskathedraal bovenop, die er trouwens nog altijd staat. Bari was in die tijd in Spaanse handen, vandaar het uit Spanje komen verhaal...
Zwarte Piet: knecht, moor of slaaf?
Waar, waarom en wanneer Zwarte Piet precies in beeld gekomen is, hangt een behoorlijke mistlaag. De zwarte raven die rond Wodans hoofd pleegden te fladderen, zouden een verklaring zijn. In Duitse volksoverleveringen zou Wodan er zelfs een knecht op na gehouden hebben, dat zou een tweede verklaring kunnen zijn. Maar de meest plausibele theorie is die van Pieter, een Ethiopisch weeskind dat door Sint Nicolaas werd gekocht op een slavenmarkt, Nicolaas liet het kind vrij, maar Pieter was de man zo dankbaar dat hij in dienst bleef bij de bisschop. Ook is het mogelijk dat de verschijning van Piet stamt uit de 16e eeuw, want zijn kleding is de kleding van een page uit die tijd. Het was toendertijd bij de Europese elite de mode om een zwarte page in dienst te hebben. Dus ook dat kan maar zeker weten doen we het niet.
Ik wens jullie allen een fijn Sint Nicolaasfeest, want wat ook het ware verhaal is, voor mij is en blijft het een 'heerlijk' feest wat het kind in de mens wakker maakt en christen of heiden... voor mij kan het allemaal door een deur.
home.kpn.nl/m.vervest/december%20sinterklaas.html